Abanya-Isirayeli 26 bari mu bitaro nyuma yo gusura abakora imisatsi

Umunsi umwe, Ronit (si izina rye nyakuri) yatangiye kubabara mu nda, guhumeka nabi no kunanirwa, maze ajya kwa muganga gupimwa amaraso. Ariko, ntiyigeze yitega ko mu masaha 24 yoherezwa mu bitaro kwa muganga kubera ikibazo gikomeye cy’impyiko.
Birumvikana ko atari yiteze ko ibi byose byatewe n'uko yari yaragoroye umusatsi we umunsi umwe mbere yaho.
Kimwe na Ronit, abagore 26 muri Isirayeli (ugereranyije umwe ku kwezi) barwarira mu bitaro bafite ikibazo gikomeye cy’impyiko nyuma yo kubagwa imisatsi.
Bamwe muri aba bagore basa n'aho bashobora gukira bonyine. Ariko, abandi bakeneye kuvurwa na dialyse.
Hari abavuga ko mu bagore ibihumbi n'ibihumbi bo muri Isirayeli bagorora umusatsi wabo buri mwaka, "26" gusa ni bo barwara indwara y'impyiko. Impyiko zinanirwa gukora neza (illustrator). (Inkomoko: Wikimedia Commons)
Mu gusubiza, nagaragaje ko impyiko zinanirwa gukora ikizamini cya dialyse ari mbi cyane kandi zishobora gushyira ubuzima mu kaga.
Abarwayi bazakubwira ko batifuriza umuntu uwo ari we wese imvune. Iki ni ikiguzi umuntu atagomba kwishyura kugira ngo akoreshwe mu buryo bworoshye bwo kwisiga.
Mu myaka ya za 2000, hatangiye kugaragara ibimenyetso by’uko imisatsi yo koroshya imisatsi irimo formaldehyde. Ibi biterwa ahanini n’uko umuntu utunganya imisatsi ahumeka umwotsi mu gihe cyo kuyitunganya.
Ibi bimenyetso birimo kurakara mu maso, ibibazo byo guhumeka, uduheri mu maso, guhumeka nabi, no kubyimba ibihaha.
Nubwo uburyo bwo kugorora imisatsi bugezweho butagira formaldehyde, burimo ikindi kintu: aside glyoxylic.
Iyi aside inyuzwa mu mutwe, ikaba ikungahaye ku mitsi y'amaraso. Iyo imaze kugera mu maraso, aside glyoxylic iracikamo aside oxalic na calcium oxalate, bikongera kwinjira mu maraso amaherezo bigasohoka mu mubiri binyuze mu mpyiko nk'igice cy'inkari.
Ibi ubwabyo si ibisanzwe, abantu bose banyura muri ubu buryo ku rugero runaka kandi akenshi ntacyo bitwaye. Ariko iyo umuntu ahuye n'aside glyoxylic nyinshi cyane, aside oxalic ishobora kubaho, bigatuma impyiko zinanirwa gukora neza.
Mu gihe cyo gusuzuma impyiko z'abagore bahuye n'ikibazo cy'impyiko nyuma yo kugorora umusatsi wabo, habonetse imiterere ya calcium oxalate mu turemangingo tw'impyiko.
Mu 2021, umukobwa w'imyaka itatu yagerageje kunywa umuti wo koroshya umusatsi. Yawunyoye gusa ariko ntiyawumira, kuko waryohaga cyane, ariko kubera iyo mpamvu, umukobwa yawunyoye mu kanwa gake cyane. Ingaruka zabaye impyiko zikomeye zasabaga dialyse gusa, ntabwo zamuhitanye.
Nyuma y’iki kibazo, Minisiteri y’Ubuzima yabujije gutanga impushya ku bikoresho byose byo koroshya imisatsi birimo aside glyoxylic kandi bifite pH iri munsi ya 4.
Ariko ikindi kibazo ni uko amakuru ari ku birango by'ibicuruzwa byo koroshya umusatsi atari yo ahora yizewe kandi ari ukuri rwose. Mu 2010, hari ibicuruzwa byo muri Ohio byanditseho formaldehyde, ariko mu by'ukuri byari birimo formaldehyde 8.5 ku ijana. Mu 2022, ibicuruzwa byo muri Isiraheli byavuze ko nta formaldehyde bifite kandi birimo aside glyoxylic 2% gusa, ariko mu by'ukuri byari birimo formaldehyde 3.082 ppm na aside glyoxylic 26.8%.
Igishimishije ni uko uretse abantu babiri barwaye oxalic acidosis mu Misiri, abarwayi bose ba oxalic acidosis ku isi bakomoka muri Isirayeli.
Ese imikorere y'umwijima mu bagore bo muri Isiraheli itandukanye n'ibibera hirya no hino ku isi? Ese imiterere y'umwijima mu bagore bo muri Isiraheli igabanya aside glyoxylic ni "ubunebwe" gato? Ese hari isano iri hagati y'ibice bya calcium oxalate n'ubwiyongere bw'indwara ya genetike ya hyperoxaluria? Ese aba barwayi bashobora guhabwa ubuvuzi bumwe n'ubw'abarwayi bafite hyperoxaluria yo mu bwoko bwa 3?
Ibi bibazo biracyari kwigwaho, kandi ntabwo tuzamenya ibisubizo mu gihe cy'imyaka myinshi. Kugeza icyo gihe, ntitugomba kwemerera umugore uwo ari we wese wo muri Isirayeli gushyira ubuzima bwe mu kaga.
Nanone, niba ushaka kugorora umusatsi wawe, hari ibindi bikoresho bitekanye ku isoko bitarimo aside glyoxylic kandi byemewe na Minisiteri y'Ubuzima. Ibi bizagufasha kugira umusatsi ugororotse n'umubiri mwiza. Kuko twese tuzi ko ubwiza nyakuri buturuka imbere.


Igihe cyo kohereza: 14 Ukwakira 2023